چرا خانوار ایرانی از هزینه تفریح خود کاسته است؟

[ad_1]

چرا خانوار ایرانی از هزینه تفریح خود کاسته است

سال گذشته برای اولین بار در یک دهه اخیر هزینه تفریح خانوار ایرانی نسبت به سال قبل از آن, منفی اعلام شد پیش از این 11 سال پیش یعنی در سال 1384 هم این میزان منفی شده بود, منتها آن زمان هزینه تفریح خانوار تنها


سال گذشته برای اولین بار در یک دهه اخیر هزینه تفریح خانوار ایرانی نسبت به سال قبل از آن، منفی اعلام شد. پیش از این 11 سال پیش یعنی در سال 1384 هم این میزان منفی شده بود، منتها آن زمان هزینه تفریح خانوار تنها 0/1 درصد کاهش یافته بود و این بار خانوار ایران هزینه تفریح خود در سال 1394 را نسبت به سال 1393 بیش از 10 درصد کم کرده است.


آیا این محاسبه و بررسی بانک مرکزی ایران نشان می دهد امکان تفریح خانوار ایرانی کاهش یافته است؟ اگر این گونه است، علت آن چه می تواند باشد؟ خانوار ایرانی برای تفریح سالانه خود چقدر هزینه می کند و این میزان هزینه چقدر از کل هزینه های خانوار سهم دارد؟ از سوی دیگر همزمان با تغییرات شاخص های اصلی اقتصاد (رشد اقتصادی، بیکاری و تورم) تفریح خانوار چه تغییراتی می کند؟


هرچند آمارهای رسمی نشان می دهد خانوارها در یک دهه اخیر با رشد قابل توجه هزینه های تامین مایحتاج اولیه خود مواجه بوده اند اما میزان بهره مندی این خانوار از امکاناتی نظیر خودرو افزایش قابل توجهی یافته است.


خانوار ایرانی در سال گذشته برای هر کیلو از خوراکی هایی که در سال 85 مصرف می کرد شش برابر بیشتر هزینه کرده اما در سوی دیگر دقیقاً در همین سال های 1385 تا 1394 میزان خانوار بهره مند از خودرو از 31 درصد به حدود 50 درصد افزایش یافته است.


در واقع به نظر می رسد با وجود افزایش هزینه های خوراک خانوار و البته کاهش 28 درصدی میزان مصرف خوراکی ها و آشامیدنی های خانوار طی یک دهه اخیر اما این خانواده ها با تهیه خودرو یکی از مهم ترین امکانات لازم برای سفر و تفریح را برای خود تامین کرده اند. با این حال آنها چقدر توانسته اند از این نوع امکان های خود برای تفریح بهره ببرند؟


گرانی تفریح


بررسی سبد هزینه خانوار نشان می دهد هرچند در این یک دهه به صورت میانگین هزینه تفریح 13 درصد در سال بیشتر شده اما سهم هزینه «تفریح و امور فرهنگی» خانوار از کل هزینه های آنها از سه درصد به دو درصد تنزل یافته است.


هر خانوار ایرانی در سال 1385 حدود 215 هزار تومان برای تفریح خود هزینه می کرد که این رقم 10 سال بعد یعنی در سال 1394 به 692 هزار تومان افزایش یافته است. در واقع هزینه تفریح خانوار ایرانی طی تنها یک دهه رشد 3/2 برابری داشته است.


با این حال در سال گذشته برای اولین بار طی یک دهه اخیر میزان هزینه تفریح خانوار منفی 10 درصد محاسبه شده و سهم تفریح از کل هزینه های خانوار به دو درصد تنزل یافته است. در واقع در سال گذشته با کاهش 10 درصدی که در هزینه های تفریح خانوار رخ داده، سهم هزینه تفریح به دو درصد افت کرده است.


نکته قابل توجه دیگر این است که در همین دهه سهم هزینه های رفتن خانوار به رستوران و هتل نیز از 2/4 درصد در سال 1385 به 2/2 درصد در سال 1394 کاهش یافته است. موضوع قابل توجه آن که در این دوره هزینه سالانه رفتن خانوار به رستوران و هتل از 172 هزار تومان به 740 هزار تومان افزایش یافته است. به عبارتی همزمان با رشد 4/3 برابری هزینه رستوان و هتل رفتن خانوار ایرانی، آنها ترجیح داده اند سهم این نوع هزینه از کل هزینه های خود را کاهش دهند.


تفریح و شاخص های کلان


برای تحلیل اقتصادی رفتار خانوار ایرانی در بخش هزینه کرد برای تفریح شاید بتوان سراغ شاخص های اصلی اقتصاد رفت. بررسی های تغییرات هزینه کرد تفریح خانوار با روند سه شاخص بیکاری، تورم و رشد اقتصادی در یک دهه اخیر نشان می دهد بیشترین ارتباط زمانی تغییرات هزینه کرد تفریح خانوار با تغییرات بیکاری است.




در هفت سال از این 10 سال نرخ بیکاری رابطه معکوسی با تغییرات هزینه کرد تفریح خانوار داشته است. در واقع به نظر می رسد هر سال که نرخ بیکاری در اقتصاد ایران افزایش یافته میزان رشد هزینه خانوار برای بخش تفریح منفی شده و هر سال هم که نرخ بیکاری کاهش یافته میزان رشد هزینه های خانوار برای تفریح بیشتر شده است.


این ارتباط زمانی در شاخص تورم با هزینه تفریح خانوار هم تا حدی دیده می شود. در شش سال از این 10 سال تورم و افزایش هزینه های تفریح خانوار رابطه همزمانی داشته اند. در واقع در هر سال که تورم صعودی تر شده، میزان افزایش هزینه تفریح خانوار هم بیشتر شده و هر سال که تورم نزولی شده، درصد افزایش هزینه تفریح خانوار ایرانی هم تنزل یافته است. اما در مورد نرخ رشد اقتصادی و تغییرات هزینه تفریح خانوار ایرانی رابطه زمانی آنچنانی مشاهده نمی شود.


کدام خانوارها بیشتر تفریح می کنند؟


برای اینکه بتوان پاسخ داد کدام خانوار ایرانی بیشتر تفریح می کنند می توان به تقسیم بندی های مختلفی اشاره کرد. شاید مهم ترین آن تقسیم بندی براساس دهک های درآمدی باشد که طبیعتاً دهک های بهره مندتر امکان مالی بیشتری دارند تا برای تفریح خود هزینه کنند.


آمارهای بانک مرکزی هم این موضوع را تایید می کند اما نکته قابل توجه درصد تغییر هزینه تفریح این دهک ها در سال گذشته است. در سال گذشته بیشترین کاهش هزینه تفریح را ابتدا دهک اول یعنی ضعیف ترین دهک درآمدی جامعه داشته و سپس دهک نهم بیشترین کاهش هزینه تفریح را داشته است.


هزینه تفریح دهک اول طی سال گذشته بیش از 28 درصد نسبت به سال 93 کاهش داشته و میزان هزینه تفریح دهک نهم هم طی این مدت بیش از 20 درصد تنزل یافته است. پس از این دو دهک، دهک های سوم و چهارم بیشترین کاهش هزینه تفریح را داشته اند..




اما دو دهک پنجم و هشتم کمترین تغییر هزینه تفریح را داشته اند. در واقع هرچند به نظر می رسد هر خانواری در دهک پردرآمدتری قرار دارد هزینه تفریحش بیشتر است اما در سال گذشته این طور نبوده که هرچقدر خانواری درآمدش بیشتر است، کمتر از هزینه های تفریحش زده باشد.


از نظر تعداد خانوار هم نکته قابل توجهی در مورد تفریح وجود دارد. آمارهای بانک مرکزی نشان می دهد تا خانوار چهار نفره، هرچه تعداد افراد خانوار بیشتر باشد، آنها هزینه بیشتری را صرف تفریح خود در سال گذشته کرده اند اما از خانوار پنج تا ده نفره، هرچه تعداد افراد خانوار افزایش پیدا کرده، هزینه تفریح خانوار در سال گذشته کاهش یافته است.


بر این اساس در سال گذشته هر خانواده یک نفره بیش از 305 هزار تومان، خانواده دو نفره 420 هزار تومان، خانواده سه نفره 672 هزار تومان و خانواده چهار نفره 954 هزار تومان برای تفریح خود هزینه کرده است. هزینه تفریح خانوار های پنج، شش، هفت، هشت و 9 نفره نیز در سال گذشته به ترتیب 789 هزار، 699 هزار ، 674 هزار، 583 هزار و 527 هزار تومان بوده است.


برای خانوار 10 نفر و بیشتر نیز میزان هزینه تفریح آنها در سال گذشته بیش از 278 هزار تومان از سوی بانک مرکزی محاسبه شده است. اما در تقسیم بندی خانوار برحسب تعداد شاغلان وضعیت چطور است؟ بر این اساس بانک مرکزی خانوار را به چهار دسته بدون فرد شاغل، یک نفر شاغل، دو نفر شاغل و خانواده سه نفر شاغل و بیشتر تقسیم بندی کرده است.


طبق این محاسبات تا خانواده های دو نفر شاغل رابطه «هرچقدر شاغل بیشتر، هزینه تفریح بیشتر» صدق می کند اما در خانوار با سه نفر شاغل وضعیت این طور نیست. در سال گذشته خانواده های بدون فرد شاغل بیش از 446 هزار تومان، خانواده های با فرد شاغل 704 هزار تومان، خانواده های با دو نفر شاغل یک میلیون و 95 هزار تومان و خانواده های با سه نفر شاغل و بیشتر 727 هزار تومان صرف تفریح خود کرده اند.


اما نکته قابل توجه آنکه از میان این خانوارها بیشترین کاهش هزینه تفریح در سال گذشته مربوط به خانوار بدون فرد شاغل و کمترین کاهش هزینه تفریح در سال گذشته مربوط به خانوار با دو نفر شاغل بوده است.


بررسی هزینه تفریح خانوار تقسیم بندی شده بر اساس نحوه تصرف مسکن نیز نکات قابل توجهی دارد. از میان چهار دسته خانوار مالک نشین، اجاری، اسکان در برابر خدمت و اسکان رایگان، بیشترین خانواری که برای تفریح خود در سال گذشته هزینه کرده، ابتدا مالک نشینان، بعد کسانی که اسکان در برابر خدمت دارند، سپس اجاره نشینان و بعد هم صاحبان مسکن های رایگان بوده است.


اما بیشترین کاهش هزینه تفریح در سال گذشته نسبت به سال 93 از میان این چهار خانوار ابتدا مربوط به کسانی است که اسکان در برابر خدمت دارند و سپس مالک نشین ها. نکته قابل توجه در این است که اجاره نشین ها و رایگان نشین ها هزینه تفریح خود را در سال گذشته افزایش داده بودند.


با این حال، تمام این موارد برگرفته از محاسبات بانک مرکزی و بیشتر از ابعاد اقتصادی است اما باید دید به جز مسائل اقتصادی، چه مسائل دیگری می توانند بر میل تفریح مردم تاثیر بگذارند؟




از: ابراهیم علیزاده

[ad_2]

لینک منبع

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *